Phản xạ xuống sữa là gì?
Phản xạ xuống sữa là một phản xạ tự nhiên xảy ra trong cơ thể người mẹ khi cho con bú – thường kéo dài từ 1 tới 3 phút. Khi em bé bú mẹ, động tác mút từ miệng bé sẽ kích thích một loại horrmon trong cơ thể người mẹ, chính là hormon oxytocin. Hormon này khiến các nang sữa đồng loạt co thắt từ bên trong, tống sữa ra ngoài một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Thông thường, khi có phản xạ xuống sữa, người mẹ thường có cảm giác tê rần nơi bầu ngực, nhức nhẹ đầu ti, và thấy sữa bắt đầu tự động chảy ra nhiều. Tuy nhiên, có khoảng 30% người mẹ sẽ không cảm thấy tê rần hay nhức bầu ngực, nhưng điều này không có nghĩa là người mẹ đó không có phản xạ xuống sữa. Phản xạ này vẫn xảy ra, chỉ là người mẹ không cảm nhận được nó mà thôi.
Tầm quan trọng của phản xạ xuống sữa
Phản xạ xuống sữa đóng vai trò vô cùng quan trọng, quyết định lượng sữa lấy ra được nhiều hay ít. Bất kể chúng ta lấy sữa bằng cách nào: em bé bú, vắt tay, hay vắt máy, nếu không kích thích được phản xạ xuống sữa, thì những động tác vắt, hút từ bên ngoài sẽ hầu như không thu được lượng sữa đáng kể, bởi nó chỉ tác động lên các ống dẫn sữa gần quầng vú.
Sữa chỉ có thể được tống ra hiệu quả nhờ lực co bóp của các nang sữa từ bên trong – thông qua tác dụng của hormon oxytocin từ phản xạ xuống sữa. Điều này giải thích cho rất nhiều trường hợp như sau:
- Mẹ cố gắng thử vắt tay nhưng sữa chỉ rỉ ra vài giọt.
- Mẹ đem máy hút sữa ra hút thử nhưng lượng sữa thu được chỉ dính đáy.
- Em bé ngậm nút ti mẹ rất lâu nhưng hầu như không thấy nuốt sữa.
Những trường hợp nói trên không đồng nghĩa với việc mẹ bị ít sữa, mà chỉ đơn giản là mẹ chưa thể kích thích được phản xạ xuống sữa đúng cách, do vậy sữa chưa được lấy ra ngoài một cách hiệu quả mà thôi.
Phản xạ xuống sữa có thể được kích thích như nào?
Phản xạ xuống sữa tự động
Phản xạ xuống sữa có thể tự động xuất hiện bất cứ lúc nào, thông thường sẽ xảy ra khi: người mẹ đang nghĩ đến con, đang ôm con trong lòng, da tiếp da, nghe tiếng con khóc, hoặc khi mẹ đi tắm, áo cọ xát vào bầu ngực v.v… Phần lớn trong các trường hợp, phản xạ xuống sữa tự động chỉ xảy ra vào khoảng 1-2 tháng đầu sau sinh, khi đó, bầu ngực mẹ còn đang rất nhạy cảm, sữa dư dả và hormon trong người mẹ còn rất cao. Theo thời gian, phản xạ xuống sữa tự động sẽ giảm dần và không còn xuất hiện nữa. Một số ít người mẹ cũng hiếm khi có phản xạ xuống sữa tự động, tuy nhiên điều này cũng không phải vấn đề đáng lo lắng.
Phản xạ xuống sữa khi được massage
Phản xạ xuống sữa cũng có thể xuất hiện khi mẹ chủ động massage bầu ngực. Có rất nhiều động tác massage như: massage chải dọc bầu ngực, massage xoắn ốc, vê nhẹ đầu ti v.v… Rất nhiều mẹ bỏ qua bước massage này khi vắt tay hoặc vắt máy, dẫn tới việc mẹ không kích thích được phản xạ xuống sữa, từ đó lượng sữa vắt ra được không đáng kể.
Đôi khi, người mẹ cũng cố gắng massage nhưng vẫn không kích thích được phản xạ xuống sữa. Điều này cũng thường xảy ra, chủ yếu do người mẹ đang lo lắng, căng thẳng, hoặc quá tập trung vào lượng sữa vắt ra. Cũng có thể, động tác massage của mẹ quá mạnh bạo, gần như nhồi bóp vú, điều này sẽ không mang lại cho mẹ cảm giác thư giãn, dễ chịu – điều kiện cần thiết để phản xạ xuống sữa xuất hiện.
Phản xạ xuống sữa khi bé bú mẹ
Cuối cùng, phản xạ xuống sữa có thể được kích thích khi bé bú mẹ. Đây là cách kích thích phản xạ xuống sữa hiệu quả nhất, xảy ra một cách tự nhiên khi miệng em bé tiếp xúc trực tiếp với bầu ngực mẹ, ngậm đúng khớp, lưỡi bé massage vào phần quầng vú. Cách này có thể hiệu quả tới mức, người mẹ không cần cố gắng làm gì cả, thậm chí mẹ có thể đang hơi căng thẳng, lo lắng, nhưng chỉ cần ôm con vào lòng, cho con bú là phản xạ xuống sữa có thể xuất hiện ngay sau đó vài chục giây.
Làm sao có thể kích thích phản xạ xuống sữa hiệu quả?
Như chúng ta đã biết, phản xạ xuống sữa chỉ xảy ra khi có sự xuất hiện của hormon oxytocin. Oxytocin còn được gọi là hormon tình yêu. Đây là một loại hormon sẽ tiết ra dồi dào nhất khi chúng ta có cảm giác hạnh phúc, yêu thương. Ngoài ra, hormon này cũng sẽ tiết ra khi chúng ta có cảm giác dễ chịu, thoải mái, vui vẻ. Bởi vậy, việc kích thích phản xạ xuống sữa sẽ hiệu quả khi chúng ta tạo được những hoạt động mang lại những cảm xúc trên. Một vài gợi ý cho bạn như sau:
Giữ tâm trạng vui vẻ
Sau sinh, thường cuộc sống của chúng ta sẽ ít nhiều có sự đảo lộn, không chỉ là việc có thêm một em bé cần chăm sóc, mà sẽ có nhiều thay đổi khác, ví dụ như: thay đổi chỗ ở (ở cữ nhà nội/ngoại), có thêm người chăm sóc, những bất đồng trong cách chăm con. Người mẹ nên có sự chuẩn bị kỹ càng, thống nhất ở cữ sao cho mẹ thoải mái nhất có thể, thống nhất trước quan điểm chăm con. Những người xung quanh, đặc biệt là những người chăm sóc người mẹ, nên đặt ưu tiên tâm trạng của người mẹ lên hàng đầu, nói những lời động viên, tích cực để giúp tinh thần mẹ luôn thoải mái, vui vẻ.
Ăn những món mình thích
Rất nhiều người mẹ sau sinh bị ép buộc phải ăn một chế độ ăn kiêng cữ rất nhiều. Điều này không chỉ khiến người mẹ không đủ dinh dưỡng để hồi phục sau sinh, mà còn khiến tâm trạng người mẹ không thoải mái, bị ức chế, cảm giác chán ăn khi phải ăn một vài món trong thời gian quá lâu.
Chế độ ăn của mẹ sau sinh nên đầy đủ, phong phú với đủ loại màu sắc từ rau củ quả, cân bằng với đạm, tinh bột, chất béo, đa dạng món ăn và cách chế biến. Việc kiêng cữ quá mức là không cần thiết. Mẹ chỉ cần kiêng ăn đồ sống, cũng như đồ ăn chế biến không hợp vệ sinh. Đặc biệt nên ưu tiên những món người mẹ thích.
Khi được ăn món mình thích, hormon vui vẻ dopamin sẽ tiết ra. Hormon dopamin có tác dụng ức chế hormon tạo sữa prolactin, tuy nhiên, khi được ăn ngon, chúng ta lại có xu hướng tăng sữa, điều này có kỳ lạ không? Kỳ thực, hormon dopamin sẽ tăng khi ăn ngon, nhưng khi kết thúc bữa ăn, nó sẽ giảm nhanh chóng. Chính sự sụt giảm của dopamin sẽ trở thành đòn bẩy kích thích hormon tạo sữa prolactin tăng vọt. Do vậy, ăn ngon, ăn món mình thích chính là cách khiến người mẹ thoải mái, từ đó có phản xạ xuống sữa dễ dàng.
Massage tạo phản xạ xuống sữa
Khi vắt tay hoặc vắt máy, việc massage tạo phản xạ xuống sữa là một bước tối quan trọng, chiếm tới 70-80% việc mẹ có vắt hút được nhiều sữa hay không. Bởi như đã nói ở trên, nếu không tạo được phản xạ xuống sữa để nang sữa co bóp đẩy sữa ra từ bên trong, thì các lực tác động từ bên ngoài sẽ rất khó để lấy sữa được hiệu quả. Một vài động tác massage mẹ có thể thử như sau:
- Massage chải dọc bầu ngực
- Massage dọc bầu ngực theo hình xoắn ốc
- Vê nhẹ đầu ti và quầng vú
- Dùng nước ấm từ vòi hoa sen phun nhẹ nhàng vào bầu ngực
- Dùng chai nước ấm lăn nhẹ nhàng quanh bầu ngực
Tuỳ mỗi mẹ, sẽ có những cách masage phù hợp cho riêng mình. Mẹ hãy thử mọi cách để xem cách nào phù hợp. Trong quá trình massage, mẹ nên thư giãn, thoải mái, dành hẳn 2-3 phút kiên nhẫn massage, không nên quá nóng vội và sốt ruột, sẽ khó kích thích phản xạ xuống sữa.
Cho bé bú mẹ
Đây là phương pháp dễ dàng và hiệu quả nhất, bởi bầu ngực sinh ra để dành cho em bé của mẹ. Bé sẽ chủ động sử dụng lưỡi massage tạo phản xạ xuống sữa bất cứ khi nào bé cần lấy sữa. Thời gian để em bé tạo được phản xạ xuống sữa hiệu quả có thể chỉ từ vài giây tới vài chục giây. Khả năng kích thích hormon của em bé luôn vượt trội hơn kích thích bằng những cách khác rất nhiều. Điều này không chỉ thể hiện ở thời gian tạo phản xạ xuống sữa mà còn giải thích được lý do vì sao với bé ti mẹ trực tiếp, mặc dù mẹ đi làm nhưng vẫn có thể duy trì được sữa lâu dài cho con.
Các em bé ti mẹ trực tiếp không nhất thiết phải ti đều, ti đúng giờ như khi hút sữa, nhưng sữa mẹ vẫn luôn được tiết ra khi con bú. Thậm chí, với những người mẹ phải đi làm, giả sử cả ngày mẹ không thể hút sữa, nhưng tối về mẹ vẫn cho con ti, thì sữa vẫn luôn được tiết ra ở các cữ tối theo nhu cầu của con, mặc dù sữa ban ngày sẽ dần hết, trong khi các mẹ hút sữa hoàn toàn sẽ không thể làm được điều này. Tất cả điều này thể hiện rõ hiệu quả của việc kích thích hormon khi con con ti mẹ trực tiếp. Nếu bạn muốn duy trì sữa mẹ khi đi làm hiệu quả, thì việc ti mẹ trực tiếp là không thể thiếu.
Bạn có trải nghiệm gì về phản xạ xuống sữa của mình trong quá trình nuôi con sữa mẹ không? Bạn đã từng có những ngộ nhận, hiểu lầm gì về phản xạ xuống sữa? Hãy chia sẻ thêm với mình ở dưới comment nhé.
Nếu bạn có bất kỳ băn khoăn, lo lắng hoặc khó khăn nào trên hành trình nuôi con sữa mẹ, đừng ngại nhắn tin cho mình nhé. Mình sẽ luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn hết khả năng có thể qua các hình thức sau:
- Hỗ trợ hỏi đáp qua nhóm zalo cộng đồng miễn phí
- Trò chuyện sữa mẹ 30 phút
- Tham gia khoá học Mẹ Sữa Hạnh Phúc
- Tư vấn/ đồng hành 1-1 cùng mình
Nếu các bài viết trên blog cùng những hình thức hỗ trợ miễn phí của mình giúp ích được cho bạn, mình sẽ rất vui nếu bạn có thể mời mình 1 tách cafe giống như một lời cảm ơn. Điều này sẽ đem đến cho mình rất nhiều động lực để tiếp tục sáng tạo và duy trì blog cũng như năng lượng để tiếp tục hỗ trợ thật nhiều người mẹ và em bé trong tương lai.
Bạn cũng có thể đăng ký email theo mẫu dưới đây để nhận thông báo từ blog mỗi khi có bài viết mới hàng tuần nhé.
