Một góc nhìn khác về câu chuyện nghiện ti mẹ từ quan điểm tâm lý học.
“Con nhà mình nghiện cái chăn cũ này, đi đâu cũng phải mang theo, không có là không thể ngủ được. Nó nhấm mòn hết cả góc chăn, vừa dơ vừa hôi, mà mỗi lần mình mang đi giặt là nó khóc lóc, đừng chờ tới khi giặt, sấy khô xong lấy lại mới thôi. Mình cũng từng thử đổi một cái chăn khác y hệt, mới hơn, cố gắng thử giặt bằng đúng loại nước giặt đó để có chung mùi, nhưng nó nhất định không chịu mà chỉ đòi bằng được cái chăn cũ của nó thôi. Mình vừa thương vừa mắc cười.”
(Trích tâm sự trong một group về nuôi con)
“Mập và bị ba khước từ, tôi sống với nhiều tự ti. Hồi trước, nóng lạnh như nhau, ngày nào tôi cũng mặc một cái áo len xù, và sẽ nổi điên lên vì hoảng sợ khi má tự tiện giặt cái áo len đó. Nó là rào chắn cuối cùng, lớp bảo vệ vật lý cuối cùng giữa tôi và thế giới xung quanh.”
(Trích tâm sự của Huy – 18 tuổi – nhân vật trong cuốn sách Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ – tác giả Đặng Hoàng Giang)
Hai trường hợp trên, cùng một hiện tượng (bám chặt và phụ thuộc vào một vật thể vô tri như chăn, áo), xảy ra ở hai lứa tuổi khác nhau (3 tuổi và 18 tuổi). Có thể chúng ta sẽ có sự đánh giá cảm quan rằng với một đứa trẻ 3 tuổi, việc giữ rịt một món đồ chơi cũng như khóc lóc thảm thiết nếu bị tước mất là điều bình thường, nó chỉ không bình thường với “đứa trẻ” 18 tuổi kia thôi. Nhưng hãy thử quan sát thêm ở một khía cạnh sâu hơn. Với cả 2 trường hợp này, có thể dễ dàng nhận thấy, chúng đều bị phụ thuộc về mặt cảm xúc với món đồ đó.
Vâng, chính là về mặt cảm xúc. Chúng nghiện và phụ thuộc vào cảm giác mà vật đó đem lại. Chính vì thế, không dễ dàng “đánh lừa” chúng để có thể thay thế bằng một vật tương tự. Hình thức là giống nhau, nhưng vật thể mới không đem lại cảm xúc như vật thể cũ.
“Đứa trẻ” 18 tuổi có thể “nổi điên lên vì hoảng sợ khi má tự tiện giặt cái áo len đó”, nó đủ lớn để hiểu và thừa nhận cái áo len đó mang lại sự bảo vệ giữa nó và thế giới xung quanh. Đứa trẻ 3 tuổi sẽ chưa có đủ ý thức và ngôn ngữ để diễn tả điều đó, nó chỉ biết rằng, nó cảm thấy bứt rứt, bất an, lo lắng, sợ hãi mỗi khi rời xa cái chăn ghiền thân thuộc.
Một người bình thường có thể rất yêu thích một món đồ nào đó. Nếu chẳng may bị mất, chúng ta sẽ cảm thấy tiếc. Với trẻ nhỏ, chúng có thể khóc oà lên vì buồn, hoặc tiếc ngẩn ngơ cả vài ngày sau đó. Nhưng chúng sẽ nhanh chóng quên đi và chấp nhận. Chẳng có ai lại đau khổ vật vã hay cuống cuồng hoảng loạn khi mất một chiếc áo đẹp bình thường.
Nhưng nếu đó là chiếc áo kỷ vật mẹ may cho mình trước khi mẹ mất, thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Khi ấy, chiếc áo không chỉ là chiếc áo, nó là hình ảnh mẹ, hơi ấm mẹ, kỷ niệm về mẹ. Có thể bạn đã ôm nó ngủ nhiều đêm, hít hà hơi ấm còn sót lại, tưởng như những động chạm của bàn tay mẹ vẫn còn đâu đây. Bạn sẽ đau khổ hụt hẫng như mất đi hình ảnh cuối cùng của mẹ nếu bạn để mất nó. Chiếc áo này hoàn toàn không thể thay thế.
Khi chúng ta quá nghiện một điều gì đó, nó thường là biểu hiện của một khoảng trống, sự chênh vênh bên trong, của một nội tâm chưa được đủ đầy. Nếu một đứa trẻ lớn lên mà vẫn còn nghiện thứ gì, chúng ta thường sẽ có sự lo lắng. Đó là một nỗi lo lắng hợp lý.
Bởi vậy, một cách tự nhiên, chúng ta luôn sợ con nghiện ti mẹ, đặc biệt ti mẹ để ngủ. Rất nhiều người mẹ hỏi mình rằng, em cho con ti thế thì con có nghiện ti mẹ không. Mình đều trả lời là có.
Nhưng thứ con bạn nghiện không phải ti mẹ. Thứ con nghiện chính là MẸ.
Hình ảnh người mẹ gắn với cảm giác ấm êm, an toàn, được che chở, và còn hơn thế nữa. Vai trò của người mẹ với trẻ ở mỗi giai đoạn luôn có sự thay đổi, nhưng tất cả đều có một điểm chung, đó là không thể thay thế.
- Giai đoạn từ 0-3 tuổi: Mẹ là chỗ dựa, là cả thế giới của con. Cảm giác no đủ, ấm áp, hạnh phúc, bình an, tất cả đều được đáp ứng trong vòng tay mẹ, bên bầu ngực người mẹ. Người mẹ khi ấy là cái phao để trẻ bám vào, khi lần đầu trẻ đối diện với thế giới ngoài kia. Ấn tượng đầu tiên của trẻ với thế giới này là gì? Nó có tốt đẹp, bình an và hạnh phúc không? Tất cả đều thông qua hình ảnh người mẹ. Lúc này, người mẹ được biểu tượng hoá trong lòng đứa trẻ bằng hình ảnh bầu ngực, đứa trẻ yêu và nghiện ti mẹ vô cùng cũng là vì lẽ ấy.
- Giai đoạn 3-6 tuổi: Mẹ vẫn là nơi chốn an toàn, nhưng ở lứa tuổi này, con đã bắt đầu hình thành cái tôi cá nhân, con nhận thức mình là một cá thể độc lập tách khỏi mẹ. Đứa trẻ có xu hướng muốn làm mọi việc theo ý nó muốn thay vì nhất nhất nghe lời mẹ như trước kia. Người mẹ khi ấy đóng vai trò là một rào chắn, vạch ra giới hạn an toàn cho đứa trẻ, để nó được thoả thích tự do trong khuôn khổ.
- Giai đoạn 7-11 tuổi: Bộ não logic của trẻ ngày càng phát triển. Con sẽ có sự quan sát nhất định, con không chỉ nghe những gì mẹ nói, mà còn nhìn vào những gì mẹ làm. Lúc này, người mẹ sẽ là tấm gương, là khuôn mẫu cho mọi hành động của con.
- Giai đoạn 11-15 tuổi: Giai đoạn cái tôi cá nhân của đứa trẻ được định hình. Nó sẽ bắt đầu con đường đi tìm chính bản thân mình, mình là ai, mình đến thế giới này với vai trò gì? Người mẹ khi ấy đóng vai trò như người dẫn đường, lắng nghe, tôn trọng và chấp nhận con một cách vô điều kiện. Một người dẫn đường sẵn sàng dám buông tay để con được tự do, nhưng vẫn luôn là bến đỗ bình yên bất cứ khi nào con muốn trở về.
Cứ thế, mẹ luôn dõi theo chúng ta suốt cả cuộc đời. Tất cả chúng ta đều nghiện mẹ mãi mãi. Mẹ là một “thứ gây nghiện” lành mạnh và cần thiết với mọi đứa trẻ. Kể cả bạn 50-60 tuổi hoặc hơn thế nữa, ngôi nhà có bóng dáng người mẹ vẫn luôn là chốn bình yên nhất bạn mong trở về.
Bất hạnh thay nếu bạn không thể tìm được cảm giác bình yên bên chính người mẹ của mình. Rất có thể, bạn cũng không thể tìm được sự bình yên trước cuộc đời này.
Cái chăn ghiền vẫn mãi chỉ là cái chăn ghiền, nó sẽ chỉ cũ nát đi, nó không lấp đầy được khoảng trống, vun bồi nội tâm vững vàng như cách mà người mẹ làm. Nếu một cái chăn có thể thay thế được người mẹ, thì sẽ không có những đứa trẻ bị bỏ mặc dành cả đời lang thang tìm câu trả lời cho câu hỏi: Mẹ ở đâu? Mẹ có thật sự thương mình hay không?
Nhưng vai trò của người mẹ với đứa trẻ sẽ thay đổi theo thời gian. Hình ảnh người mẹ trong mắt đứa trẻ sẽ không mãi mãi là cái ti mẹ. Với một đứa trẻ 7 tuổi, mẹ là tấm gương để trẻ noi theo, thông qua đó, trẻ nhìn thấy giá trị bản thân mình, từ đó giúp trẻ xây dựng nên lòng tự trọng. Với một đứa trẻ 15 tuổi, mẹ là bệ phóng để trẻ bay cao, bay xa đạt được ước mơ của mình. Với một người trưởng thành 30 tuổi, hình ảnh mẹ lại gắn liền với mái nhà và căn bếp, là nơi ấm êm nhất ai cũng mong trở về khi cuộc đời sóng gió.
Một đứa trẻ được ti mẹ thoải mái sẽ không bao giờ nghiện ti mẹ đến 5-6 tuổi hoặc hơn thế như người ta vẫn thường nghĩ. Có thể trong giai đoạn chuyển tiếp, hình ảnh ti mẹ vẫn còn vương vấn đâu đây như một hồi ức đẹp về tuổi thơ, nhưng đứa trẻ 5-6 tuổi ấy sẽ không bao giờ bị ám ảnh hay nghiện ngập ti mẹ, bởi tiềm thức của nó đã được vun bồi đầy đủ và trọn vẹn trong giai đoạn 0-3 tuổi. Nó đã nhận được đủ sự an toàn từ bên trong. Cái ti mẹ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, và khi ấy, hình ảnh người mẹ đã chuyển qua một giai đoạn khác để phù hợp với sự phát triển tiếp theo của trẻ: Giai đoạn xây dựng cái tôi cá nhân và tách dần khỏi mẹ để trở thành một cá thể độc lập.
Vậy thì rốt lại, có nên để trẻ ti ngủ, ti trấn an mỗi khi trẻ có nhu cầu hay không? Liệu có sợ điều đó làm con nghiện ti mẹ? Mình tin là nên, thậm chí đó còn là việc cần thiết. Hãy để cái ti mẹ được hoàn thành trọn vẹn vai trò của nó trong giai đoạn đầu đời của trẻ.
Em bé của bạn có nghiện ti mẹ không? Và bạn có cảm thấy thoải mái với việc đó? Hay đâu đó bên trong bạn vẫn còn muôn vàn nỗi lo lắng: sợ con không tự lập, sợ con không thể ngủ được khi mẹ đi vắng? Hãy cùng chia sẻ với mình nhé.
Nếu bạn có bất kỳ băn khoăn, lo lắng hoặc khó khăn nào trên hành trình nuôi con sữa mẹ, đừng ngại nhắn tin cho mình nhé. Mình sẽ luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn hết khả năng có thể qua các hình thức sau:
- Hỗ trợ hỏi đáp qua nhóm zalo cộng đồng miễn phí
- Tư vấn 1-1 miễn phí 30 phút
- Tham gia khoá học Mẹ Sữa Hạnh Phúc
- Tư vấn/ đồng hành 1-1 cùng mình
Nếu các bài viết trên blog cùng những hình thức hỗ trợ miễn phí của mình giúp ích được cho bạn, mình sẽ rất vui nếu bạn có thể mời mình 1 tách cafe giống như một lời cảm ơn. Điều này sẽ đem đến cho mình rất nhiều động lực để tiếp tục sáng tạo và duy trì blog cũng như năng lượng để tiếp tục hỗ trợ thật nhiều người mẹ và em bé trong tương lai.
Bạn cũng có thể đăng ký email theo mẫu dưới đây để nhận thông báo từ blog mỗi khi có bài viết mới hàng tuần nhé.
